تداخلات دارویی

گردآورنده: رسول رسته کارشناس معاونت درمان  

مصرف بسیاری ازداروها با معده خالی ، قبل همراه یا بعد از غذا در کارایی وعوارض داروها می تواند نقش داشته باشد ، بنابراین توصیه های دکتر داروساز یا پزشک خود را در این باره جدی بگیرید.
 
 

یکی ازدلایل مصرف داروها بعد از غذا در داروهایی مانند آسپرین ، داروهای دسته ضد التهابی غیر استروئیدی مانند دیکلوفناک یا ایبو بروفن ، داروهای استروئیدی مانند پرد نیزولون یا دگزامتازون و... کاهش عوارض گوارشی از جمله نارحتی معده یا سوء هاضمه ،التهاب یا زخم معده ، تهوع واستفراغ است.

ازدلایل مصرف داروها بعد ازغذا ، رسیدن به اثر درمانی آن است ، به طور مثال داروهای آنتی اسید مانند منیزیم هیدروکساید که برای جلوگیری ورفع سوزش معده استفاده می شود باید بلافاصله بعد از غذا که اسید معده ترشح می شود ، استفاده شوند تا بیشترین اثر را داشته باشند.

علت دیگر مصرف داروها بعد از غذا افزایش جذب آن ها در جریان خون است .داروی آتورواستاتین که درکاهش چربی خون استفاده می شود و ویتامین های محلول در چربی مثال هایی از این داروها هستند .

اگر بعد از مصرف داروهایی مانند دهان شویه یا نیستاتین که به صورت موضعی بر روی زخم های دهانی موثر هستند ، غذا یا مایعات مصرف شود ، این داروها از سطح دهان ومری شسته می شوند ومدت زمان کافی برای اثر گذاری نخواهند داشت ، بنابراین نباید بعد از مصرف برخی از داروها ، غذایی خورده شود.

هم چنین وجود غذا در معده ، جذب برخی داروها مانند آنتی بیوتیک ها یا داروهای ضد رتروویروس راافزایش می دهد. مصرف این داروها بعد از غذا خوردن توصیه می شود تا بتوان میزان دوز لازم برای رسیدن به یک سطح موثر را کاهش داد.

اکثر داروهای خوراکی دیابت هم معمولأ باید نزدیک به زمان غذا خوردن مصرف شوند تا سطح قند خون را بعد از صرف غذا کاهش دهند واز کاهش بیش از اندازه قند خون نیز جلوگیری شود.

برخی از داروها حتمأ باید با معده خالی مصرف شوند ، از جمله داروهای مهار کننده پمپ پروتون مانند لنسو پرازول وامپرازول که باید حداقل نیم ساعت قبل از غذا مصرف شوند . پنتو پرازول تنها داروی این گروه است که میتوان آن را با معده خالی ویا پر مصرف کرد.

جذب داروی کم کاری تیروئید (لووتیروکسین ) نیز ارتباط مستقیم با صرف غذا دارد ، در صورتی که همراه یا پس از غذا مصرف شود جذب آن به شدت کاهش می یابد ، بنا براین این دارو باید صبح ناشتا وحداقل نیم ساعت تایک ساعت قبل از صبحانه میل شود. سویا ، گردو ، خشکبار وفیبرهای گیاهی جذب دارو را کاهش می دهند .

آلندررونیت ، از گروه بیس فسفونات ها که در پوکی استخوان استفاده می شوند جذب بسیار پائینی دارد وفقط در صورتی که معده کاملأ خالی باشد جذب صورت می گیرد .بنابراین باید ناشتا ، قبل از خوردن هرچیزی ، دارو رابا یک لیوان آب ساده میل کرد . آب معدنی که املاح دارد ویا آب میوه اثر این دارو را کاهش می دهد . مصرف آنتی اسید ، کلسیم ، انواع غذا نوشیدنی ها ، ویتامین ها وداروهای دیگر تا حداقل 30 دقیقه پس از مصرف آلندرونیت ، مانع جذب دارو می شود .

امروزه غذا ودارو دو رکن در درمان وپیشگیری بیماریها است . با توجه به تداخلات وتأثیرات غذا ودارو بر یکدیگر ، به منظور ایجاد شرایط بهینه جهت عملکرد دارو، تأمین وضعیت نرمال تغذیه ای ، جلوگیری از واکنش های ناخواسته غذا ودارو و مسمومیت های دارویی ضروری به نظر می رسد .توصیه های پزشک ، دارو ساز متخصص تغذیه ودیگر اعضای کادر درمانی در خصوص امکان بروزتداخلات غذا ودارو وآگاهی بیماران در این زمینه ، می تواند تأثیر قابل توجهی در روند بهبود بیماران داشته باشد . درادامه چند مورد از تداخلات غذاها با داروها را ذکر خواهیم کرد.

آهن از گروه مکمل ها (بیشترین میزان جذب آهن زمانی اتفاق می افتد که با معده ی خالی وآب مصرف شود اما گاهی به منظور اجتناب از نارحتی های گوارشی آهن ، به اجبار دارو به همراه غذا داده می شود ) با غذاهایی مانند سبوس ، تخم مرغ ، لبنیات ، چای ، قهوه یا مکمل های کلسیم نباید مصرف شود چون هریک از اینها می تواند جذب آهن را کاهش دهند .لبنیات جزء گروهی از موادغذایی هستند که با برخی داروها مانند برخی از آنتی بیوتیک ها مثل سیپرو فلوکساسین ، تتراسایکلین و... مکمل های کلسیم تداخل دارند ومانع جذب کامل آن ها می گردند ، درنتیجه لبنیات باید با رعایت فاصله زمانی یک تا دوساعت قبل یا بعد از مصرف دارواستفاده شوند.

همچنین با توجه با متداول بودن نوشیدن چای در کشورمان ، ذکر این نکته ضروری است که مصرف هم زمان چای با برخی داروها از قبیل بعضی داروهای خواب آور (مانند آلپروزولام ) ، برخی از داروهای ضد سرفه (مانند دکسترومتورفان )، داروهای ضد فشارخون وبرخی داروهای موثر بر انعقاد (مانند وارفارین ، آسپرین وکلوپیدوگرل ) وآهن تداخل دارد. باید توجه داشته باشید که چای خود را رعایت فاصله زمانی حداقل 2 ساعته با داروهای نام برده شده صرف نمایید.

در ادامه ضروری است به این نکته اشاره کنیم که چای سبز در برخی افراد احتیاط یا منع مصرف دارد به طورمثال افرادی که به چای ومشتقات آن حساسیت دارند ، در برخی از بیماران اعصاب وروان ، در افرادی که سطح کافئین بالا دارند (بالای 250 میلی گرم در روز )، در کودکان با بیماری قلبی - عروقی ، کبدی کلیوی یا با سابقه ی تشنج مصرف چای سبز توصیه نمی شود .

از دیگر مواد غذایی که امکان تداخل دارویی زیادی دارد می توان میوه گریپ فروت را نام برد . با توجه به اینکه امروزه تمایل مردم برای مصرف میووه گریپ فروت افزایش یافته است ، بهتر است افرادی که بیماری های مزمن دارند وناچار به مصرف برخی از داروها به صورت مداوم هستند ، در خوردن این میوه احتیاط کنند .گریپ فروت حاوی ماده ای به نام ((فورا نوکومارین )) است که بر روی آنزیم کبدی که مسئول متابولیزه کردن داروها هستند تأثیر می گذارد واز این رو با برخی از جمله دارو های تقویت کننده فعالیت آنزیم کبدی مانند کاربامازپین ، فنوباربیتال ، فنی توئین ، رفامپین و دگزا متازون یا داروهای مهار کننده آنزیم کبدی از جمله کلاریترومایسین ، ایترا کونازول ، کتوکو نازول هم چنین با برخی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند سیکلوسپورین، تاکرو لیموس یا برخی از داروهای کاهنده چربی خون مانند آتورو استاتین ، لواستاتین وسیمو استاتین تداخل دارد وموجب افزایش غلظت این داروها وآسیب عضلانی - کبدی میشود.

این میوه با برخی از داروهای ضد آریتمی قلبی مانند آمیو دارون ، بعضی ازآنتی هیستامین ها مانند دیفن هیدرامین وضد سرفه ها مانند دکسترو متور فان وتعدادی از داروهای اعصاب مانند بوپروپیون تداخل دارد وباید مصرف هم زمان آن ها با احتیاط صورت گیرد .

منابع:

سلامت همگانی با مراقبت های دارویی ( مدیریت تحقیق وتوسعه معاونت غذا وداروی دانشگاه علوم پزشکی شیرازمرکز اطلاع رسانی سموم وداروها)

 
ماهنامه الکترونیکی سیب/ بهمن 98

 
تاریخ به روز رسانی:
1398/11/16
تعداد بازدید:
2183
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal