مصرف خود سرانه آنتی بیوتیک و عواقب آن

گردآورنده: 

افسون توفیق-سوپروایزر آموزش سلامت بیمارستان شهید فقیهی

طاهره بخشنده-سوپروایزر کنترل عفونت بیمارستان شهید فقیهی

 آنتی بیوتیک‌ها از طریق کشتن میکروبها یا توقف تکثیر آن‌ها با عوامل بیماری زا مقابله می کنند

آنتی بیوتیک ها علیه بیماریهای ویروسی مثل سرماخوردگی و آنفولانزا تاثیری ندارند


آنتی بیوتیک ها (یا در اصطلاح عموم چرک خشک کن ها) در بین داروهای امروزی، بیشترین داروهای تجویزی هستند. آنتی بیوتیکها از طریق کشتن میکروبها یا توقف تکثیر آنها با عوامل بیماریزا مقابله می کنند. امروزه متجاوز از 100 آنتی بیوتیک مختلف وجود دارد که پزشک برای درمان ناراحتی های کوچک تا عفونت های تهدیدکننده حیات از آنها استفاده می کند، ولیکن اگر نابجا مصرف شوند بسیار خطرناک خواهند بود. با شناخت اهمیت مصرف بجا و نابجای آنتی بیوتیکها، شما می توانید به سلامتی خود و خانواده خود کمک کنید.

هرچند برخی آنتی بیوتیکها علیه انواع گسترده ای از عفونتها مؤثر هستند ولی مهم است که بدانیم هر آنتی بیوتیکی تمام عفونتها را نمی تواند درمان کند و نیز آنها فقط علیه عفونت هایی بکار می روند که توسط باکتریها ٬ قارچ ها و انگل های بیماری زا بوجود آمده باشند و علیه بیماریهای ویروسی مثل سرماخوردگی و آنفولانزا تاثیری ندارند.

بعنوان مثال بیماری‌های زیر در اکثر موارد علت ویروسی دارند:
-
سرماخوردگی (گرفتگی بینی ٬ گلودرد ٬ عطسه ٬ سرفه ٬ سردرد)
- آنفولانزا (تب ٬ لرز ٬ بدن درد ٬ سردرد ٬ گلودرد ٬ سرفه خشک)
-
خیلی از سرفه ها
-
برونشیت حاد (سرفه و تب) در بسیاری موارد توسط ویروسها ایجاد میشود.
-
فارنژیت (گلودرد) نیمی از این موارد توسط ویروس ها ایجاد میشود.

- اسهال ویروسی

تنها پزشک است که می تواند از بین انواع مختلف آنتی بیوتیکها ٬ آنتی بیوتیک مؤثر بر بیماری شما را تشخیص دهد.

استفاده از آنتی بیوتیک‌ها در بیماریهای ویروسی باعث عوارضی می شود که شامل:
- عفونت درمان نمی شود.
-
باعث سرایت بیماری می شود.
-
حال بیمار را بهتر نمی کند.
-
ممکن است عوارض جانبی خطرناک داشته باشد.
-
باعث گسترش مقاومت آنتی بیوتیکی می شود.

مقاومت آنتی بیوتیکی چیست؟
مقاومت آنتی بیوتیکی یکی از مهمترین معضلات بهداشتی جامعه امروز است. آنتی بیوتیکها از طریق مقابله با عوامل بیماری زا باعث بقای زندگی می شوند، اما بعضی باکتریها آنقدر قوی می شوند که می توانند مقابل این داروها مقاومت کنند و در نتیجه داروها بخوبی عمل نکنند ، در این صورت انواع قوی تر باکتریها کشته یا متوقف نمی شوند ٬ بلکه می مانند ٬ رشد می کنند و گسترش پیدا می کنند .

زمانی که آنتی بیوتیک نتواند تاثیر کند، نتیجه این خواهد بود که :
- بیماری طولانی تر می شود.
-
بیماری پیچیده تر می شود.
-
مراجعه متعدد به پزشک یا حضور طولانی در بیمارستان را به دنبال خواهد داشت.
-
نیاز به داروهای گران تر خواهد بود.
-
چه بسا عفونت های مقاوم منجر به مرگ ایجاد شود.

فقط خود بیماران تنها کسانی نیستند که از این نتیجه رنج می برند ٬ بلکه افراد سالم جامعه هم ضربه خواهند خورد. باکتریهای مقاوم بسرعت گسترش خواهد یافت و سلامت افراد جامعه با گونه بیماری زای جدیدی که به سختی و با هزینه زیاد درمان می شود ٬ تهدید خواهد شد.

بنابراین:
استفاده بیش از حد یا نادرست از آنتی بیوتیکها٬ یعنی مشارکت در گسترش مقاومت در باکتریها

برای مقابله با این پدیده :

1) در صورت داشتن بیماری ویروسی از پزشک تقاضای آنتی بیوتیک نکنید

2) دوره درمان را حتی در صورت بهبودی کامل کنید ٬ در غیر اینصورت باکتری ها بطور کامل از بین نمی روند و باکتریهای باقیمانده باعث عفونت مجدد می شوند که ممکن است این بار مقاوم شده و دیگر به آنتی بیوتیکها جواب ندهند.

3) داروهای باقیمانده را دور بریزید و برای روز مبادا ذخیره نکنید ٬ زیرا آنتی بیوتیک تجویزی روی همان عفونت بخصوص مؤثر و صرفاً برای شما در آن ایام تجویز شده است.

4) دارو را در ساعات معین شده توسط پزشک یا داروساز مصرف کنید. آنتی بیوتیک زمانی مؤثر خواهد بود که بطور منظم مصرف شود.

5) آنتی بیوتیکهای خود را به دیگران پیشنهاد نکنید حتی اگر علایم شما یکسان باشد ٬ زیرا ممکن است برای بیماری آنها مناسب نباشد. دریافت داروی اشتباه ممکن است درمان صحیح را به تاخیر بیندازد و باکتریها در این فاصله تکثیر پیدا کنند.

6) در مورد نحوه مصرف صحیح آنتی بیوتیکها با پزشک یا داروساز مشاوره کنید. مصرف نادرست آنها میتواند جذب آنها را تحت تاثیر قرار داده و باعث کاهش یا حذف اثر آنها شود.

7) در صورت فراموش کردن دوز مصرفی یا اشتباه در مصرف ٬ با پزشک یا داروساز مشاوره کنید.

زمانی که شما آنتی بیوتیک را بدرستی مصرف کنید ٬ بهترین کار را برای سلامت خود ٬ خانواده و اطرافیان انجام داده اید.


در موقع دریافت آنتی بیوتیک باید بدانید که :
- چه عوارضی دارد؟
-
برای پیشگیری از عوارض جانبی چه کار میتوان کرد؟
-
بهترین زمان مصرف دارو چیست؟ پس از غذا یا با معده خالی؟
-
آیا آنتی بیوتیک مورد نظر با داروی دیگر مصرفی ما مثل داروی جلوگیری از بارداری تداخل دارد؟
-
آیا در صورت مصرف با داروهای دیگر، غذا یا الکل امکان واکنشهای ناخواسته وجود دارد؟
-
بهترین شرایط نگهداری آنتی بیوتیک چیست؟
-
روش آماده سازی پودرهای آنتی بیوتیک را از داروساز سؤال کنید.

هنگام مراجعه به پزشک او را در جریان مسایل زیر قرار دهید:
- حساسیت دارویی که در گذشته داشتید.
-
رژیم غذایی بخصوصی که دارید.
-
حساسیت به داروها یا غذاها
-
بارداری و یا شیردهی
-
داروهایی که مصرف می کنید.
-
مکمل های گیاهی که در حال حاضر مصرف می کنید.
-
سایر بیماریهایی که به آن مبتلا می باشید از جمله فاویسم یا کم خونی داسی شکل.

استفراغ و اسهال از عوارض مصرف آنتی بییوتیک است

عوارض جانبی آنتی بیوتیکها:
عمدتاً شامل ناراحتی های ملایم گوارشی ٬ تهوع ٬ اسهال یا مدفوع نرم است. بعضی آنتی بیوتیکها ممکن است باعث حساسیت به نور آفتاب شوند.

درصورت داشتن عوارض زیر با پزشک تماس بگیرید:
استفراغ ، اسهال آبکی شدید، دردهای شکمی شدید، پلاکهای سفید بر روی زبان ، وجود ترشح ( ناحیه تناسلی خانمها)

واکنش های حساسیتی:
بعضی افراد به بعضی گروههای آنتی بیوتیکها (عمدتاً گروه پنی سیلین ها) حساسیت دارند ، در این صورت پزشک در صورت آگاهی، آنتی بیوتیک آن گروه را تجویز نخواهد کرد. علائم حساسیت شامل جوشهای ریز قرمز ، خارش ، کهیر ٬ ورم لب ٬ صورت و زبان و موارد شدیدتر مثل سختی در تنفس و کاهش فشار خون می باشد.

در خانمها ٬ علاوه بر موارد فوق باید به نکات زیر توجه شود:

1) ممکن است مصرف آنتی بیوتیک منجر به عفونت قارچی واژن شود ٬ علت این مساله این است که در اثر مصرف این داروها ٬ باکتریهای معمول که در واژن زندگی می کنند ٬ کشته می شوند و در نتیجه قارچ بسرعت رشد میکند. علائم ٬ شامل یکی یا بیشتر از این حالتهاست: خارش ٬ سوزش ٬ درد در زمان نزدیکی و ترشحات واژن

2) آنتی بیوتیک ممکن است باعث شود تاثیر قرصهای خوراکی جلوگیری از بارداری کم شود ٬ چه بسا در طول دوره درمان با آنتی بیوتیک استفاده از روشهای دیگر ضد بارداری لازم باشد که در این موارد باید از داروساز یا پزشک مشاوره بگیرید.

3) درخانمهای باردار ٬ بعضی آنتی بیوتیکها میتوانند از جفت عبور کنند و به جنین صدمه برسانند.
پزشک باید از تمام مسائل فوق آگاه باشد.

منابع:

http://salamat.behdasht.gov.ir/news

http://medsab.ac.ir/index.aspx?pageid=4821&p=1

 
ماهنامه الکترونیکی سیب/بهمن 98  
تاریخ به روز رسانی:
1398/11/05
تعداد بازدید:
446
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal